مهم‌ترین نکته این است که مجاز یا ممنوع بودن یک وسیله فقط به نام آن وسیله بستگی ندارد. محل قرار دادن وسیله در بار دستی یا بار تحویلی، قوانین ایرلاین، مقررات فرودگاه، مسیر پرواز و حتی قوانین کشور مقصد می‌تواند در پذیرش یا عدم پذیرش آن تأثیر داشته باشد.

به همین دلیل، قبل از خرید بلیط و به‌خصوص قبل از حرکت به فرودگاه، نباید صرفاً بر اساس تجربه سفرهای قبلی تصمیم بگیرید. وسیله‌ای که در یک پرواز امکان حمل داشته، ممکن است در پرواز دیگر یا در بخش دیگری از بار شرایط متفاوتی داشته باشد.

اگر وسیله‌ای خاص، ارزشمند، حساس یا بالقوه خطرناک همراه دارید، بهتر است شرایط همان ایرلاین و همان پرواز را پیش از پرداخت و پیش از مراجعه به فرودگاه بررسی کنید.

این راهنما برای آشنایی عمومی با ریسک‌ها و مواردی است که باید قبل از سفر بررسی شوند و جایگزین استعلام رسمی از ایرلاین، فرودگاه، آژانس یا مراجع قانونی کشور مقصد نیست.

در ایران نیز بررسی امنیتی مسافران و بار بر اساس مقررات فرودگاهی، ضوابط حمل هوایی و قوانین مربوط به کالا و ورود و خروج انجام می‌شود. علاوه بر این، ایرلاین، مسیر داخلی یا خارجی و قوانین کشور مقصد می‌توانند شرایط را تغییر دهند.

بنابراین قبل از سفر، فقط به این سؤال اکتفا نکنید که «این وسیله ممنوع است یا نه؟». سؤال درست این است:

این وسیله را با کدام ایرلاین، در چه مسیری و در کدام بخش از بار می‌توان حمل کرد؟

این راهنما جایگزین استعلام رسمی از ایرلاین، فرودگاه، گمرک یا سایر مراجع قانونی نیست. برای وسایل خاص یا مشکوک به محدودیت، قبل از سفر باید شرایط همان پرواز بررسی شود.

فهرست سریع وسایل ممنوعه و محدود در پرواز

دسته اول: وسایلی که معمولاً نباید بدون بررسی همراه خود ببرید

سلاح گرم و قطعات مرتبط

انواع سلاح گرم و اقلام مرتبط با آن، از جمله مهمات و تجهیزات مشابه، از حساس‌ترین اقلام در فرآیندهای امنیتی حمل‌ونقل هوایی هستند و حمل آن‌ها تابع مقررات و مجوزهای مربوط است.

اگر وسیله‌ای از نظر قانونی سلاح یا بخشی از تجهیزات مرتبط با آن محسوب می‌شود، آن را بدون هماهنگی و استعلام قبلی همراه خود به فرودگاه نبرید.

مواد منفجره و محترقه

انواع مواد و وسایل انفجاری و محترقه از جمله اقلام بسیار حساس در حمل‌ونقل هوایی هستند. این دسته می‌تواند شامل مواد یا وسایلی باشد که خطر انفجار، آتش‌سوزی یا آسیب به هواپیما و مسافران ایجاد می‌کنند.

مواد قابل اشتعال

موادی مانند سوخت‌ها و سایر مواد با قابلیت اشتعال می‌توانند مشمول محدودیت یا ممنوعیت حمل هوایی باشند. صرف قرار دادن چنین ماده‌ای در چمدان تحویلی به معنای مجاز بودن حمل آن نیست.

مواد سمی، خورنده و شیمیایی خطرناک

برخی مواد شیمیایی، سمی، خورنده یا قابل انتشار نیز در دسته اقلام حساس و خطرناک قرار می‌گیرند و باید پیش از حمل درباره شرایط آن‌ها استعلام شود. منابع فعال در حوزه بار هوایی در فرودگاه امام خمینی نیز موادی مانند اسید، جیوه، مواد سمی و گازها را در فهرست اقلام ممنوعه یا حساس برای حمل ذکر کرده‌اند.

دسته دوم: وسایلی که ممکن است در کابین ممنوع باشند

چاقو، تیغ و اشیای برنده

انواع چاقو، تیغ و سایر اشیای برنده ممکن است اجازه ورود به کابین هواپیما را نداشته باشند.

اما این موضوع به معنی آن نیست که همه این وسایل بدون محدودیت در بار تحویلی قابل حمل هستند. شرایط حمل به نوع وسیله و مقررات ایرلاین بستگی دارد.

توصیه: اگر همراه داشتن چنین وسیله‌ای ضروری است، قبل از بسته‌بندی درباره محل مجاز حمل آن از ایرلاین استعلام کنید.

ابزارهای کار

برخی ابزارهای کار، به‌خصوص ابزارهایی که می‌توانند باعث آسیب شوند، ممکن است اجازه حمل در کابین نداشته باشند. نمونه‌هایی از محدودیت ابزارهای بالقوه خطرناک در مقررات ایرلاین‌ها شامل ابزارهای دارای تیغه یا محور، مته، اره و تجهیزات مشابه است. با این حال، شرایط دقیق هر پرواز باید از ایرلاین مربوطه بررسی شود.

وسایل ورزشی یا اشیای ضربه‌زننده

برخی وسایل ورزشی یا اشیایی که قابلیت وارد کردن ضربه جدی دارند ممکن است برای حمل در کابین محدودیت داشته باشند.

بنابراین اگر قصد دارید وسیله‌ای مانند تجهیزات خاص ورزشی یا ابزاری با قابلیت آسیب‌رسانی همراه داشته باشید، از قبل مشخص کنید که آیا امکان تحویل آن به قسمت بار وجود دارد یا خیر.

وسایل شبیه سلاح

وسایلی که از نظر ظاهری شبیه سلاح هستند، حتی اگر واقعی نباشند، می‌توانند در فرآیند کنترل امنیتی باعث توقف و بررسی بیشتر شوند.

به همین دلیل، حمل اسباب‌بازی، ماکت یا وسیله‌ای که شباهت زیادی به سلاح دارد، بدون بررسی قبلی توصیه نمی‌شود.

دسته سوم: وسایلی که شرایط حمل آن‌ها باید جداگانه بررسی شود

وسایل الکترونیکی و تجهیزات دارای باتری

لپ‌تاپ، تلفن همراه و بسیاری از وسایل الکترونیکی معمولی معمولاً مشمول مقررات خاص حمل باتری هستند، اما شرایط تجهیزات بزرگ‌تر، باتری‌های یدکی، تجهیزات تخصصی و دستگاه‌هایی با باتری‌های خاص می‌تواند متفاوت باشد.

برخی ایرلاین‌ها برای دستگاه‌های الکترونیکی و تجهیزات دارای باتری لیتیومی شرایط متفاوتی برای بار دستی و بار تحویلی اعلام کرده‌اند. بنابراین اگر وسیله شما غیرمعمول یا تخصصی است، فقط بر اساس تجربه سفر قبلی تصمیم نگیرید.

پهپاد و تجهیزات پروازی

پهپاد و کوادکوپتر را نباید مانند یک وسیله عادی سفر در نظر گرفت. حمل آن ممکن است از نظر حمل هوایی، قوانین امنیتی، مقررات ورود به کشور مقصد یا قوانین مربوط به مجوز با محدودیت مواجه شود.

اگر قصد دارید پهپاد همراه داشته باشید، قبل از خرید بلیط این سه موضوع را جداگانه بررسی کنید:

• شرایط ایرلاین برای حمل دستگاه و باتری آن
• قوانین فرودگاه و کشور مقصد
• نیاز یا عدم نیاز به مجوز برای ورود یا استفاده

داروها و تجهیزات پزشکی

دارو یا تجهیزات پزشکی را نمی‌توان با یک قانون کلی «مجاز» یا «ممنوع» دسته‌بندی کرد. نوع دارو، مقررات کشور مقصد، مقدار همراه مسافر و وضعیت قانونی آن می‌تواند تعیین‌کننده باشد.

اگر داروی خاص، داروی نسخه‌ای، تجهیزات پزشکی یا ماده‌ای حساس همراه دارید، پیش از سفر مدارک و شرایط موردنیاز را بررسی کنید.

گازها و تجهیزات دارای مخزن

برخی کپسول‌ها، سیلندرها و تجهیزات دارای گاز یا فشار ممکن است مشمول محدودیت باشند. حتی اگر کاربرد آن وسیله پزشکی یا تخصصی باشد، ممکن است شرایط خاصی برای حمل آن وجود داشته باشد.

برای چنین وسایلی باید مستقیماً از ایرلاین مربوطه استعلام کنید. برخی ایرلاین‌ها برای تجهیزات پزشکی و سیلندرهای گاز غیرقابل‌اشتعال شرایط و رویه‌های مشخصی اعلام کرده‌اند.

بار دستی و بار تحویلی؛ تفاوت مهمی که نباید نادیده بگیرید

یکی از رایج‌ترین اشتباهات مسافران این است که تصور می‌کنند:

«اگر یک وسیله اجازه ورود به کابین نداشته باشد، پس آن را داخل چمدان بزرگ می‌گذارم.»

این تصمیم همیشه درست نیست.

وسایل همراه مسافر را می‌توان از نظر عملی در سه وضعیت بررسی کرد:

شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران «هما» نیز تأکید کرده است که پرداخت هزینه یا تغییر وضعیت بار به‌تنهایی محدودیت‌های ایمنی را برطرف نمی‌کند؛ اگر وسیله یا بار شرایط لازم را نداشته باشد، موضوع همچنان تابع الزامات ایمنی و عملیاتی است.

آیا مایعات و اسپری‌ها محدودیت دارند؟

مایعات، ژل‌ها و اسپری‌ها از جمله مواردی هستند که شرایط حمل آن‌ها، به‌ویژه در بار دستی، می‌تواند تحت مقررات امنیتی قرار گیرد.

شرایط دقیق این دسته به مسیر، فرودگاه و ایرلاین بستگی دارد. برای نمونه، اطلاعات منتشرشده برای برخی پروازهای خروجی از منطقه خاورمیانه محدودیت‌های مشخصی برای بسته‌بندی و حمل مایعات در بار دستی بیان می‌کند.

بنابراین اگر مایع، اسپری یا محصول مشابهی همراه دارید، پیش از حرکت بررسی کنید:

• آیا قرار است در بار دستی باشد یا بار تحویلی؟
• شرایط ایرلاین چیست؟
• آیا مسیر شما شامل ترانزیت یا کنترل امنیتی دیگری است؟
• آیا محصول دارای ویژگی اشتعال‌پذیری یا مواد خطرناک است؟

وسایلی که ممکن است از نظر گمرکی مشکل داشته باشند

محدودیت سفر فقط به امنیت پرواز مربوط نمی‌شود.

ممکن است یک کالا از نظر ایمنی حمل هوایی قابل حمل باشد، اما از نظر قوانین ورود و خروج کالا، گمرک یا مقررات کشور مقصد محدودیت داشته باشد.

برای مثال، کالاهای دارای ارزش فرهنگی و تاریخی، برخی اقلام خاص و کالاهایی که ورود یا خروج آن‌ها تابع مجوز است، باید جداگانه از نظر مقررات گمرکی بررسی شوند.

بنابراین برای پروازهای خارجی باید دو سؤال جداگانه بپرسید:

1. آیا ایرلاین اجازه حمل این وسیله را می‌دهد؟
2. آیا ورود یا خروج این وسیله از نظر قوانین کشور مبدأ و مقصد مجاز است؟

6 سناریوی رایج قبل از رفتن به فرودگاه

سناریو اول: چاقو را داخل کیف دستی گذاشته‌اید

ریسک: ممکن است در بخش کنترل امنیتی اجازه عبور آن داده نشود.

اقدام درست: قبل از سفر، شرایط حمل وسیله در بار تحویلی را از ایرلاین بررسی کنید.

سناریو دوم: وسیله دارای باتری یدکی همراه دارید

ریسک: برخی باتری‌ها و تجهیزات الکترونیکی شرایط ویژه حمل دارند.

اقدام درست: مقررات ایرلاین درباره همان وسیله و نوع باتری را بررسی کنید.

سناریو سوم: اسپری یا ماده شیمیایی همراه دارید

ریسک: ممکن است ماده موردنظر در دسته مواد قابل اشتعال، خطرناک یا محدود قرار گیرد.

اقدام درست: به نام محصول اکتفا نکنید و مشخصات آن را بررسی کنید.

سناریو چهارم: پهپاد همراه دارید

ریسک: علاوه بر مقررات حمل، ممکن است با محدودیت‌های ورود، مجوز یا قوانین کشور مقصد مواجه شوید.

اقدام درست: قبل از خرید بلیط و سفر، از ایرلاین و مراجع مرتبط استعلام کنید.

سناریو پنجم: داروی خاص همراه دارید

ریسک: ممکن است دارو در کشور مقصد تحت مقررات متفاوتی قرار داشته باشد.

اقدام درست: مدارک لازم و شرایط ورود دارو را قبل از سفر بررسی کنید.

سناریو ششم: تصور می‌کنید با پرداخت هزینه، هر وسیله‌ای قابل حمل است

ریسک: پرداخت هزینه اضافه‌بار یا تحویل بار به بخش بار، محدودیت‌های ایمنی را از بین نمی‌برد.

اقدام درست: ابتدا از مجاز بودن اصل حمل وسیله مطمئن شوید، سپس درباره شرایط حمل آن تصمیم بگیرید.

اشتباهات پرهزینه مسافران

اعتماد به تجربه سفر قبلی

ممکن است وسیله‌ای در سفر قبلی بدون مشکل حمل شده باشد، اما شرایط پرواز، ایرلاین یا مقررات جدید متفاوت باشد.

فرض کردن اینکه همه ایرلاین‌ها یک قانون دارند

شرایط حمل برخی اقلام بین ایرلاین‌ها می‌تواند تفاوت داشته باشد.

گذاشتن وسیله ممنوعه کابین داخل چمدان بدون بررسی

بعضی وسایل فقط در کابین محدود نیستند و ممکن است در بار تحویلی نیز شرایط خاص داشته باشند.

بررسی نکردن قوانین کشور مقصد

مجاز بودن حمل یک وسیله توسط ایرلاین، به‌تنهایی به معنی مجاز بودن ورود آن به کشور مقصد نیست.

رفتن مستقیم به فرودگاه با وسیله خاص

اگر وسیله‌ای غیرمعمول، حساس یا تخصصی دارید، استعلام قبل از سفر بسیار بهتر از مواجه شدن با مشکل در گیت امنیتی است.

چک‌لیست نهایی قبل از پرداخت و سفر

• مشخص کرده‌ام وسیله موردنظر دقیقاً چیست و چه ویژگی‌هایی دارد.

• بررسی کرده‌ام که وسیله برای حمل هوایی ممنوع یا محدود نباشد.

• مشخص کرده‌ام وسیله باید در بار دستی یا بار تحویلی قرار گیرد.

• قوانین ایرلاین پرواز خود را بررسی کرده‌ام.

• در پرواز خارجی، قوانین کشور مقصد و ترانزیت را نیز بررسی کرده‌ام.

• درباره باتری، مواد شیمیایی، گاز، ابزار یا وسایل تخصصی استعلام گرفته‌ام.

• فرض نکرده‌ام که پرداخت هزینه اضافه‌بار باعث مجاز شدن وسیله می‌شود.

• برای وسایل خاص، پاسخ رسمی ایرلاین یا مرجع مربوطه را دریافت کرده‌ام.

سوالات متداول درباره وسایل ممنوعه در پرواز

آیا می‌توان چاقو یا وسیله برنده را داخل چمدان تحویلی گذاشت؟

شرایط به نوع وسیله و مقررات ایرلاین بستگی دارد. ممنوع بودن یک وسیله در کابین الزاماً به معنی ممنوع بودن آن در بار تحویلی نیست؛ اما قبل از سفر باید شرایط ایرلاین مربوطه بررسی شود.

آیا همه وسایل دارای باتری ممنوع هستند؟

خیر. اما نوع دستگاه، نوع باتری و محل حمل آن می‌تواند در شرایط حمل تأثیر داشته باشد. برای وسایل خاص و باتری‌های یدکی، استعلام از ایرلاین توصیه می‌شود.

آیا می‌توان اسپری را در هواپیما حمل کرد؟

بسته به نوع اسپری، محتویات آن، محل حمل و مقررات مسیر ممکن است شرایط متفاوت باشد. اسپری‌های دفاعی، سمی، خطرناک یا دارای مواد قابل اشتعال باید پیش از سفر جداگانه بررسی شوند.

آیا پهپاد را می‌توان در پرواز همراه داشت؟

شرایط حمل پهپاد به ایرلاین، نوع دستگاه و باتری آن بستگی دارد. علاوه بر آن، باید قوانین ورود و استفاده از پهپاد در کشور مقصد نیز بررسی شود.

اگر وسیله‌ای در بار دستی ممنوع باشد، می‌توانم آن را در بار تحویلی قرار دهم؟

نه همیشه. بعضی اقلام فقط در کابین محدود هستند، اما برخی دیگر ممکن است برای حمل در بار تحویلی نیز ممنوع یا نیازمند شرایط ویژه باشند.

آیا پرداخت اضافه‌بار باعث می‌شود وسیله ممنوعه قابل حمل شود؟

خیر. هزینه اضافه‌بار جایگزین الزامات ایمنی نیست و مجاز بودن حمل یک وسیله باید جداگانه بررسی شود.

آیا این صفحه جایگزین استعلام رسمی است؟

خیر. این راهنما برای آشنایی با ریسک‌ها و نکات مهم قبل از سفر تهیه شده است. شرایط نهایی حمل هر وسیله باید بر اساس ایرلاین، مسیر، فرودگاه، نوع بار و قوانین کشور مقصد بررسی شود.

قبل از رزرو، با آگاهی سفر کنید

پیش از خرید بلیط، اگر وسیله خاص، تجهیزات الکترونیکی، ابزار، دارو یا کالایی دارید که احتمال می‌دهید مشمول محدودیت باشد، ابتدا شرایط حمل آن را بررسی کنید.